Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Türkiye'nin en köklü Kurumlarindan birisi olarak; ekonomik, sosyal ve psikolojik yönlerden destege, korunma ve bakima gereksinimi olan basta çocuklarimiz olmak üzere tüm yurttaslarimiza hizmet vermektedir. Sinirli olanaklar çerçevesinde azami bir gayret ve özveri ile sürdürülen tüm çalismalarinin temel amaci; bu özel ihtiyaç gruplarina en iyi sekilde hizmet sunulmasidir.

Biliyoruz ki; saglikli bir toplum ve mutlu yarinlar için sahip oldugumuz en degerli varliklarimizdir çocuklar... Ve inaniyoruz ki; en az toprak erozyonu kadar önemli olan insan erozyonunun önüne geçmek ancak ve ancak toplumsal bir paylasimla mümkün olabilecektir. Bu nedenle Kurumumuz kimsesiz ve korunmaya muhtaç çocuklar alaninda öncelikle hizmet vermeye çalismaktadir.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu; bu düsünceden yola çikarak sinirli olanaklari çerçevesinde yillardir vermekte oldugu bu hizmeti sizlerin katkilariyla güçlendirmeyi ve korunmaya muhtaç durumdaki çocuklarimizi toplumsal bir bütünlesme, toplumsal bir paylasim ile kucaklamayi hedeflemektedir.

Ülkemizdeki ilk koruyucu aile uygulamasi 1949 yilinda yapilmistir. Hizmetin genis olarak uygulanmasina ise 1952 yilinda baslanilmistir 

KORUYUCU AILE HIZMETI; çesitli nedenlerle öz ailesi yaninda bakilamayan çocuklarin, kisa veya uzun süreli olarak bakimlarini üstlenen aile ya da kisilerin yaninda, devlet denetiminde yetistirilmeleri olarak tanimlanmakta ve bu hizmeti veren aile ya da kisilere KORUYUCU AILE denilmektedir.

02 Eylül 1990 tarihli Çocuk Haklari Sözlesmesinde; çocugun öncelikle ailesi yaninda, bu mümkün olmadigi taktirde ise uygun bir aile ortami içinde yasamini sürdürmesi ve gelismesi hakkina özel bir yer verilmektedir. Ülkemizin de imzalamis oldugu bu sözlesme ile Koruyucu Aile Hizmeti daha da önem kazanmaktadir.

Çocuk Haklari Sözlesmesi ile vurgulanan Koruyucu Aile Hizmeti'nin dayanagi Türk Medeni Kanunu'nun 347.maddesi ile 24.05.1983 tarih ve 2828 sayili Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu'nun 22. ve 23. maddeleridir. Koruyucu Aile Hizmeti bu maddeleri temel alarak hazirlanan 14.10.1993 tarih ve 21728 sayili Koruyucu Aile Yönetmeligi ile Yönetmeligin koruyucu ailelere ödenen ücretlerle ilgili 22.ve 24.maddelerini degistiren 10.04.1997 tarih ve 22960 sayili Resmi Gazete'de yayimlanan Yönetmelige ve söz konusu Yönetmeligin 8, 18 ve 24. maddelerini degistirerek 2. 12. 2000 tarih ve 24248 sayili Resmi Gazete’de yayimlanarak yürürlüge giren Yönetmelige uygun olarak yürütülmektedir.

NIÇIN KORUYUCU AILE ?

Çocuklarin saglikli gelisebilmeleri için kendilerini koruyacak, sevecek, destekleyecek, güven saglayacak, sosyal ve maddi gereksinimlerini karislayabilecek sicak bir aile ortamina ihtiyaçlari vardir. Kuskusuz anne-babalar da çocuklarini en iyi sekilde yetistirmek için çaba harcarlar. Ancak yasam her zaman düsünülenler gibi olmayabilir. Bazi aileler zihinsel, bedensel ya da psikolojik sorunlari veya ekonomik yetersizlikleri, bosanma, ölüm, hükümlülük gibi sosyal sorunlari nedeniyle bütünlüklerini devam ettiremez ve çocuklarinin gereksinimlerini karsilayamaz hale gelmektedirler.

Böyle durumlarda çocuklara yardim etmenin en iyi yolu öz ailesinin kosullari iyilesinceye kadar baska bir ailenin yaninda bakimlarinin saglanmasi amaciyla Koruyucu Aile hizmetinden yararlandirilmasidir.

Koruyucu aile bakiminin, çocuga sagladigi aile ortami çocugun psiko-sosyal gelisiminin saglikli bir sekilde gerçeklestirilmesi açisindan önem tasimaktadir. Kurum bakiminin çocuk üzerindeki etkilerine yönelik yapilan arastirmalar incelendiginde de bu bakim türünün sadece pahali olmadigi, çocugun gelisimini bazi yönlerden eksik tamamlamasina da yol açtigi ortaya çikmistir. Bu neden1.e tüm dünya da korunmaya muhtaç çocuklar için en çok tercih edilen bakim sekli Koruyucu Aile bakimidir.

Koruyucu aile hizmetinde amaç, çocuk için karmasik ve sorunlu olan bir dönemde özenli davranilarak çocugun bu dönemi örselenmeden geçirmesini ve normal hayatini devam ettirmesini saglamaktir.

Koruyucu aile çocuklara, öz ailesi, okulu ve çevresiyle iliskilerini devam ettirmelerini saglayarak yardimci olur. Böylece koruyucu aileler sadece çocuga yardim etmekle kalmayip, destege gereksinimi olan güç durumdaki aileye de yardim etmis olmaktadirlar.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu bir elinden tuttugu ve tutmaya devam edecegi çocuklarin öteki elinin koruyucu aileler ve toplum tarafindan tutulmasini istemektedir. Ister koruyucu aile olarak, ister koruyucu aile hizmetini tanitarak, ister koruyucu ailelere özel indirimler, destekler, tesvikler saglayarak daha çok çocugun koruyucu aileler yaninda yetismesine ortam yaratilmasi olanaklidir.

Bu çok anlamli ve toplumsal gelecegimiz açisindan hayati degere sahip alanda Devlet olarak her türlü olanagi saglamaya çalistigimiz korunmaya muhtaç çocuklarimizin aile sicakligini yeterince yasayabilmeleri için Koruyucu Aile Hizmetinin toplumun gereksinimleri dogrultusunda gelistirilerek yayginlastirilmasina yönelik çalismalar yapilmaktadir. Yilda ortalama 100 çocuk  Koruyucu Aileler yanina yerlestirilmektedir.

Koruyucu aile yanina yerlestirilebilen, korunan, tehlikeli ortamlardan uzak tutulan her çocuk sorumlulugu paylasan herkesin sevinci, basarisi olacaktir.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu olarak sizleri Koruyucu Aile Hizmetini desteklemeye davet ediyoruz. Sizlerin de destekleriyle çocuklarimiz için büyük ve anlamli bir adim atacagimiza inaniyoruz.

KORUYUCU AILEDE HANGI ÇOCUKLARA BAKILIR ?

Koruyucu aile yanina yerlestirilen çocuklar; öz ailesi bulunan, öz ailesince bir süre için bakilamayan, çesitli nedenlerle evlat edindirilme sansini tümüyle yitirmis olan, kiz ya da erkek, saglikli ya da özürlü tek ya da kardes olup, durumunun koruyucu aile yanina yerlestirilmeye uygun oldugu sosyal hizmet uzmaninca belirlenmis çocuklardir.

Bu yasal çerçevede, haklarinda korunma karari alinmis çocuklarin koruyucu aileler yanina yerlestirilmeleri için öz ailelerinden muvafakat alinmasi zorunlulugu yoktur. Bu çocuklar ailelerinden izin alinmaksizin uygun kuruluslara ya da koruyucu aileler yanina yerlestirilebilmektedir.

KORUYUCU AILE YANINA KAÇ ÇOCUK YERLESTIRILEBILIR ?

Koruyucu aile yanina en fazla 3 çocuk, ayni anda yerlestirilebilir. Ancak, buna karâr verilirken özellikle çocuklarla bire bir iliski kurulma konusu irdelenir.

Il Müdürlükleri ile yanina çocuk yerlestirilen koruyucu aile arasinda, Kurumun ve koruyucu ailenin yükümlülüklerini içeren bir sözlesme imzalanir. Sözlesmenin Valilikçe onayindan sonra çocuk bir tutanakla aileye teslim edilir.

KISI YA DA AILELERIN KORUYUCU AILE OLMASINA NASIL KARAR VERILIR?

- Türkiye Cumhuriyeti Vatandasi olup,

- Türkiye’de sürekli ikamet eden,

-Okur yazar olan,

- Çocuga kanunen bakmakla yükümlü öz anne- baba ya da vasi disindaki herkes  koruyucu aile olmak üzere Il Müdürlüklerine basvurulabilmektedir. Eslerin birlikte basvurmalari gerekmektedir.

Özellikle çocugun yakin çevresinde olan akrabalar, komsular ya da aile dostlari tercih edilmektedir.

Koruyucu aile olmak isteyen kisi bekar ise yerlestirilecek çocuga diger ebeveynin yoksunlugunu hissettirmeyecek akraba iliskilerine sahip olmasi konusu degerlendirilmektedir.

Basvuru sirasinda ilgili Sosyal Hizmet Uzmaninca Koruyucu Aile Hizmetinin esaslari, isleyisi ve aileye yerlestirilecek çocuklarin özellikleri hakkinda bilgi verilmektedir.

Üçüncü asamada, verilen bilgiler isiginda koruyucu aile olmaya kesin karar verilirse, Sosyal Hizmet Uzmani tarafindan evde, isyerinde, basvuran ailenin çocuklariyla vb. bir dizi görüsmeler yapilmaktadir. Bu görüsmelerde amaç ailenin ve çevresinin yerlestirilecek çocuga her açidan uygun olup olmadiginin belirlenmesidir. Bu baglamda, koruyucu aile basvurusu kabul edilenler hakkinda çevre ve ekonomik kosullari, yaslari, kisilik özellikleri, evlilik ve sosyal iliskiler, çocuk yetistirme konusunda tutum ve davranislari, diger aile üyelerinin bu konudaki düsünceleri ve çocuk ile koruyucu aile iliskileri açisindan önem tasiyan benzeri hususlar dikkate alinarak yapilan görüsmelerden elde edilen bilgilere iliskin sosyal inceleme raporu hazirlanmaktadir.

KORUYUCU AILE ADAYLARININ HAZIRLAMASI GEREKEN BELGELER

• Fotograf
• Nüfus cüzdani örnegi                          
• Evliler için evlenme cüzdani örnegi
• Ikametgah belgesi
• Is ve gelir durumunu gösteren onayli belge
• Adli sicil raporu
• Koruyucu aile olacak kisilerin çocugun bakimini, psiko-sosyal gelisimini ve egitimini  etkileyecek ya da çocuga zarar verecek düzeyde fiziksel engeli, ruhsal rahatsizligi  ve bulasici hastaliginin olmadigini gösterir rapor (Sosyal Hizmet Uzmani gerekli gördügü hallerde kisinin sagligina, süregen hastaligina veya bagimliligina iliskin ayrintili rapor da isteyebilir.)

KORUYUCU AILELERIN YÜKÜMLÜLÜKLERI NELERDIR?

• Yanina yerlestirilen çocugun öncelikle fiziksel ve psiko-sosyal gelisiminin saglikli olabilmesi için gerekli kosullari saglamak,
• Çocugun yeteneklerinin ve becerisinin elverdigi ölçüde öncelikle egitim ve ögretimi ya da iyi bir meslek sahibi edindirilmesi için gerekli çabayi göstermek,
• Çocugun varsa öz ailesi ve akrabalari ile uygun görülen sekil ve zamanda görüsmesini saglamak,
• Koruyucu aileye ve yerlestirilen çocuklara iliskin olarak mesleki çalismalari yürüten sosyal hizmet uzmanlarina gerekli kosullari hazirlamak,
• Adres ve ikametgah degisikliklerini bu degisiklik gerçeklesmeden önce Il Müdürlügü'ne bildirmek,
• Görev veya tatil amaci ile çocukla birlikte yurt disina gidilmek istenmesi durumunda,  çocugun veli ya da vasisinin izni gerektiginden, yasal islemlerin tamamlanmasina yetecek süre göz önüne alinarak, en kisa sürede durumu Il Müdürlügüne bildirmek,  

Koruyucu ailelerin yükümlülükleridir.

IZLEME

Koruyucu aile ve yanina yerlestirilen çocuk, görevli sosyal çalismaci tarafindan vakanin özelliklerine göre belirlenen araliklarla, düzenli olarak izlenmektedir. Ortaya çikan sorunlarin çözümüne yönelik gerekli mesleki çalismalar yapilmaktadir.

KORUYUCU AILELERE VE YERLESTIRILEN ÇOCUGA SAGLANAN OLANAKLAR

• Koruyucu ailelere baktiklari her çocuk için yeterli bakim ücreti ödenir.
• Özürlü çocuklar için yapilacak ödemeler iki katina kadar arttirilir.
• Her ögretim yili basinda bir defaya mahsus olmak üzere egitim masraflari karsiligi olarak bakim ücreti iki kat arttirilarak ödenir.
• Subat ve Agustos aylarinda çocuklarin yillik giyim masraflari karsiligi olarak bakim ücreti iki kat arttirilarak ödenir.
• Koruyucu Ailenin yaninda bakilan çocuklar hastalandiklarinda koruyucu ailesi tarafindan hiçbir sevke tabi olmadan dogrudan saglik karneleri ile devlet-üniversite hastanesi, saglik ocagi, hükümet tabipliklerine, ayaktan veya gerekiyorsa yatarak muayene, tedavi için götürülebilmektedir. Bu durumlarda muayene ve tedavi bedeli Kurumumuz tarafindan karsilanmaktadir.

Yine koruyucu aile yanindaki çocuklar koruyucu ailenin çalistigi kurumun bagli oldugu saglik kurulusu ya da anlasmasi doktoruna da götürülebilmektedir. Ancak, bu durumda muayene ve tedavi bedeli Kurumumuz tarafindan karsilanamamaktadir.

Çocuklara verilen, Genel Müdürlükçe hazirlanip bastirilan fotografli seri numarali saglik karneleri her yil Il Müdürlüklerince vizelenmektedir.

• Koruyucu ailedeki çocuklarin okul servis araci ücreti ödenir.
• Koruyucu aile yanindaki çocuklarin meslek edinme kursu  bedelleri ödenir.
• Koruyucu aileler ve koruduklari çocuklar için gerektiginde üniversitelerin ilgili bölümlerindeki uzman kisilerden psikolojik ve psikiyatrik danismanlik hizmeti saglanir.
• Okula giden veya bu yastaki çocuklara her ay harçlik ödenir.

Gönüllü statüdeki koruyucu aileler yanindaki çocuklar için de talepte bulundugu takdirde harçlik ödenmesi ile saglik, Subat-Agustos aylari giyim masraflari ve Eylül ayi okul masraflari ile okula giden ve özürlü çocuklarin servis ücretleri, çocuklarin egitim-ögrenim-meslek edinme kurs bedelleri karsiligi ödenmektedir.

Koruyucu ailelere ödenen ücret ek gösterge dahil en yüksek devlet memuru aylik göstergesinin (9500) memur maas katsayisiyla  (Ocak ve Temmuz aylarinda degismektedir.) çarpimiyla elde edilen rakamin sirasiyla %22’si, %24’ü, %27’si ve %30’u alinarak belirlenmektedir. 2006 yilinda ücretli koruyucu aile yanindaki çocuklar için ödenen aylik asagidaki gibidir. (Özürlü çocuklar için iki katina kadar arttirilmaktadir.) Harçliklar ise kurulus bakimindaki çocuklar için yapilan hesaplama ile belirlenmektedir (Çocuk Yuvalari Yönetmeligi Md. 46 ve Yetistirme Yurtlari Yönetmeligi Md.48 ). Memur maas katsayisi, sirasiyla  600 (Ilkögretim 1-4. sinifi), 900 (Ilkögretim 5-8. sinifi), 1200 (Lise ve dengi okul) ve 2000 (Yüksek ögrenime devam eden) gösterge rakami   ile çarpilarak bulunan miktar kadar ödeme yapilmaktadir;

 OCAK 2006 (Katsayi : 0.04265)

KORUYUCU AILE BAKIMININ SONA ERDIRILME NEDENLERI

• Koruyucu ailenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi,
• Çocukla koruyucu aile arasindaki uyumsuzlugun yapilan mesleki çalismalara ragmen giderilememesi,
• Koruyucu ailenin çocuga istenilen sekilde bakmadiginin belirlenmesi,
• Koruyucu aileye yerlestirilme nedeninin ortadan kalkmasi,
• Koruyucu ailenin herhangi bir nedenle koruyucu aile olmaktan vazgeçmesi

durumlarinda görevli sosyal çalismacinin hazirlayacagi sosyal inceleme raporu ile ailenin koruyucu aile sözlesmesi iptal edilerek çocuk aileden geri alinmaktadir.

KORUYUCU AILE STATÜSÜNÜN IPTALI

Koruyucu aile statüsünün devam etmesinin sakincali oldugu saptanan;

- Çocugun ihmal ve istismar edildiginin, kötü muameleye maruz kaldiginin belirlenmesi,

- Sosyal iliskiler açisindan toplumun norm ve degerlerine aykiri düsen davranislarinin gözlenmesi,

- Fizik ve ruh sagliginin, çocugun bakimini etkileyecek derecede bozulmus olmasi,

- Çocugun toplum içinde alacagi konumu olumsuz etkileyecek her hangi bir suçtan ve yüz kizartici suçtan ceza almasi,

- Periyodik izlemeler ve çocugun öz ailesi ve yakinlariyla iletisimini sürdürmesi konularinda kolaylik saglanmamasi,

- Mesleki danismanlik hizmeti ve yönlendirmelere uygun davranilmamasi

durumlarinda koruyucu aileyi izleyen sosyal çalismacinin hazirlayacagi sosyal inceleme raporu Koruyucu Aile Komisyonuna iletilir. Bu durumda Koruyucu Aile Statüsü tümüyle iptal edilmektedir. Komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen aileye bir daha çocuk verilmemektedir.

KORUYUCU AILEDEN GERI ALINAN ÇOCUK

Koruyucu aileden geri alinan çocuk;

-Öncelikle öz ailesi yanina,

-Bunun mümkün veya uygun olmamasi durumunda baska bir koruyucu aile yanina yerlestirilmektedir.

-Uygun koruyucu aile bulunamamasi halinde çocuk, yas durumu dikkate alinarak bir kurulusta bakim altina alinmaktadir. 

Koruyucu Aile ve Evlat Edinme Hizmetlerinin odagi, çocugun aile yaninda yetismesi oldugundan, her ikisinde de ailelerin seçim kriterleri temelde aynidir. Ancak aile, evlat edinme yolu ile hukuksal bir süreci tamamlayarak velayet hakkini alirken, koruyucu aile sisteminde aile, çocugun bakim, yetisme ve egitim sorumlulugunu Devlet ile paylasmaktadir, çocugun velayeti biyolojik ailesinde kalmaktadir. Ailelerin hangi kapsamda yer alacaklarina kesin karar vermeleri gerekmektedir. Çünkü, evlat edindirilebilecek çocuklarin koruyucu aile yanina yerlestirilmeleri mümkün degildir. Koruyucu aile basvurulari ne yazik ki bu hizmetten yararlanabilecek çocuk sayisindan çok daha azdir.